Kinderen en leren lezen

yoga4

Als je konijnen vanaf hun geboorte in een hok stopt en je doet het deurtje open als ze volwassen zijn, dan zul je zien dat de konijnen niet meer uit zichzelf het hok uitgaan. Hun brein is dan zo getraind dat zij ‘buiten het hok’ niet meer herkennen als natuurlijke leefomgeving. Hun brein zal in de stress gaan tot het deurtje van het hok weer dicht is. Met het deurtje dicht voelen zij zich weer veilig.

In onze maatschappij zitten wij in een onzichtbaar hok dat ons geprogrammeerd heeft op vele fronten. Een ervan is dat we ervan uitgaan dat kinderen geleerd moeten worden te lezen. Vele wetenschappers, onderwijsdeskundigen en anderen buigen zich al decennia over de vraag wat daarvoor de beste manier is. En wat de juiste leeftijd is om ermee te beginnen. De kleutertijd? Later?

Er waait een collectieve overtuiging rond dat kinderen niet makkelijk leren lezen. We moeten hen ertoe aanzetten. Ze hebben begeleiding nodig. Ze hebben instructie nodig. Er is zelfs een hele industrie van boeken en leermethoden om deze overtuiging heen opgetuigd.

Nu bestaat er ook een wereld van kinderen die toegang hebben tot het geschreven woord, en die niet voorgeprogrammeerd worden door deze overtuiging. Kinderen die niet in het konijnenhok hebben gezeten maar vrij door het weiland huppelen. Wat kunnen we van hen leren? Peter Gray, Ph.D, deed er onderzoek naar. Hij schrijft oa voor Psychology Today.

Dit is wat hij vond onder de rondhuppelende kinderen. Ze leerden zichzelf allemaal lezen.

Ze leerden zichzelf allemaal lezen

yoga1

Hoe fascinerend is dat? Hij ontdekte meer bij en door deze kinderen.

1. Er is geen vaststaande leeftijd of kritieke periode voor het leren lezen
Deze kinderen leren lezen op zeer uiteenlopende leeftijden, zonder enig nadelige consequentie. De range ligt van 4 tot 11 jaar. In die tijd kon ieder kind teksten lezen en begrijpen wat het las. Ook als de kinderen tot dezelfde familie behoorden lazen ze vaak op verschillende leeftijden. Ik kan dit persoonlijk onderschrijven overigens. Is hier ook zo. Waarbij meisjes hier meer interesse hadden in lezen dan de jongens.

2. Gemotiveerde kinderen gingen in een hoog tempo van ‘niet kunnen lezen’ naar ‘vloeiend lezen’.

Motivation is key! Het is het motivatie centrum in het brein dat de centra waar het vermogen tot lezen ligt activeert. Zonder het motivatie centrum is het pogen een kind te leren lezen gelijk aan het leren een baby te leren lopen. Het vermogen is er wel maar nog niet rijp om geactiveerd te worden. Geef het de tijd!

3. Pogingen om lezen te dwingen werkten verkeerd uit
Een kind dwingen iets te doen waar de hersens nog niet aan toe zijn, wekt activiteit in centra van het brein die je liever niet geactiveerd wilt zien: het kind gaat een hekel krijgen aan lezen.

4. Kinderen gaan uit zichzelf lezen als zij aan dat lezen iets hebben in hun ervaring
Hoe efficiënt! Ik kan ook dit volledig onderschrijven. De oudste begon te lezen toen hij de schriftelijke opdrachten bij de scouting niet kon lezen. Hij las twee weken lang alles wat hij in handen kon krijgen, testte toen of hij de opdrachten kon lezen en was tevreden. Daarna donderde het willen lezen totaal in elkaar. Ik, toen nog heen en weer huppend van mijn veilige konijnenhok naar de vrije wei, uitte mijn zorg hierover aan mijn man. Die zei nuchter: ‘Let maar op. Als hij twaalf is verslindt hij dikke pillen’. En zo ging het.

5. Lezen is een vaardigheid die geleerd wordt door in interactie te zijn met anderen
Ik gaf bij nummer 4 hier al een voorbeeld van. Bij mijn andere kinderen ging het ook zo. Samen op de bank zitten, muziekje aan, theetje en koekje erbij, allemaal lezen. Samen naar de bibliotheek. Het gaat vanzelf.

6. Sommige kinderen leren lezen omdat ze willen leren schrijven
He! Dat gaat over mijn meidje, Mijn zoons vonden schrijven helemaal niks. Totdat ze het nodig hadden. Mijn meidje schrijft het ene schrift na het andere vol. En dan gaan er weer maanden over heen dat schrijven haar niet boeit. Om het dan weer op te pakken. En hoe grappig: het brein leert gewoon door zonder enige inspanning. Want na een paar maanden schrijft ze beter dan ervoor, zonder oefening.

7. Er is geen voorspelbare methode waardoor kinderen leren lezen
En geen ‘lees-expert’ kan je dat vertellen want ieder kind is uniek en vogelt het leren lezen op zijn eigen manier uit. Mijn tweede zoon las van de ene dag op de andere. Dat is natuurlijk onzin. Dat kan het brein helemaal niet. Ik had echter niet door dat hij aan het leren was. Zoals ik ook niet ‘door had’ dat hij leerde abstracte woorden op het juiste moment te gebruiken. Wat zeg ik? Ik heb hem niet leren spreken! Niet leren lopen, ademen, zindelijk worden, eten, in slaap vallen en noem maar op. Het brein van een mens is capabel om al dit soort vaardigheden op te pakken en te leren.
Het enige dat wij volwassenen hoeven te leren is ONS brein te trainen uit het konijnenhokbewustzijn te komen en de wijde wereld in te gaan om opnieuw te ontdekken en te genieten van alle mogelijkheden die er zijn. En dat vraagt soms wat stretchwerk!

yoga

Lees hier het hele artikel van peter Gray: https://www.psychologytoday.com/blog/freedom-learn/201002/children-teach-themselves-read

 

 

Advertenties

7 thoughts on “Kinderen en leren lezen

  1. Mooi vergelijk…. maar ik weet niet of dat van die konijntjes echt klopt. Voor het leren lezen als de tijd en het kinds geest ertoe klaar is ben ik het helemaal eens… mooi uitgelegd

  2. Mijn dochter leest 3 maanden voordat ze 8 wordt, 157 woorden op de DMT. Mijn zoon 145 toen hij een maand 8 was.
    Mijn zoon feed dit toen hij half groep 4 zat, mijn dochter, vroege leerling, eind groep 4. Mijn scoort o niveau, mijn dochter onvoldoende. Overal alarm!!😡
    Onderwijs wordt overschat, laat zel lekker! Wel stimuleren maar niet veroordelen.

  3. binnen een gezin inderdaad ook verschil en fijn artikel, herkenbaar plus arabisch leren lezen voor uit zichzelf vroeg lezenden (3 jarigen) vanwege brein van rechts naar links ook mogelijk!!

  4. Heel interessant. Over een paar jaar wil ik hier nog veel meer van weten. Ik ben zelf naar school geweest, vond het vanaf de eerste dag een van de mooiste processen die me overkomen zijn, maar snappen deed ik het wel niet. Uiteindelijk heeft mijn moeder me thuis leren lezen. Met Kerstmis was ik de overtuigende lezer die ik nu nog altijd ben. Ik kan me niet voorstellen hoe de wereld eruit ziet als je niet kan lezen, hoewel ik ook dat idee wel fascineren vind. Het is een wonder, dat mensen het kunnen leren, even vloeiend als spreken zelfs. Ik lees zelfs sneller dan ik spreken kan.

  5. Hallo,

    Onze zoon heeft zichzelf ook leren lezen (hij is nu 6). Het enige dat wij met veel plezier hebben gedaan (vanaf de leeftijd van 4 mnd.), en nog iedere dag doen, is voorlezen. Verder geïnteresseerd geweest als hij liet zien/horen wat hij las. Teveel aandacht daar aan geven werkte averechts. En bleek ook niet nodig. Mooi artikel! Vriendelijke groet, Esther Kamminga.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s